Dziś po raz ostatni spotykamy się w okolicach placu Grunwaldzkiego, aby poznać historię i współczesne oblicze tej części miasta. Wiemy już między innymi, że prowadząca od mostu Grunwaldzkiego (wcześniej Cesarskiego) do mostu Szczytnickiego (podczas wojny – Adolfa Hitlera) arteria była w czasie oblężenia Wrocławia pasem startowym lotniska. Wyburzono w tym celu całe kwartały zwartej zabudowy, m.in. piękne kamienice i kościoły, a pracujący przy robotach więźniowie i jeńcy masowo ginęli na skutek ostrzału Armii Czerwonej i okrucieństwa Niemców. Kapitulacja Festung Breslau nastąpiła dopiero 6 maja 1945 roku – miasto było morzem ruin, porównywalnym ze zniszczoną Warszawą.

Fot. Marta Rudnicka

Na szczęście w stosunkowo dobrym stanie zachowały się budynki położone na południe od osi Grunwaldzkiej, okolice dzisiejszych ulic Skłodowskiej-Curie, Chałubińskiego, Łukasiewicza, Smoluchowskiego i Janiszewskiego. Nie przypadkiem zresztą za patronów tych ulic wybrano uczonych – jesteśmy bowiem w rejonie miasteczka akademickiego i klinik. Dla przypomnienia przytoczymy kilka informacji związanych z życiem i dokonaniami tych ludzi.

Maria Skłodowska-Curie była współtwórcą nauki o promieniotwórczości i odkrywczynią radu i polonu. W 1903 roku otrzymała wraz z mężem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki, po 8 latach przyznano jej tę nagrodę ponownie, tym razem w dziedzinie chemii. Marian Smoluchowski, fizyk, od 1900 profesor Uniwersytetu Lwowskiego, był jednym z najwybitniejszych uczonych w historii nauki polskiej. Zygmunt Janiszewski, matematyk i organizator nauki, w latach 1914-15 walczył w Legionach Polskich. Odziedziczony majątek przeznaczył w całości na cele oświatowe i społeczne. Tytus Chałubiński, lekarz i przyrodnik, twórca programu reformy szkolnictwa średniego, wykładał na Uniwersytecie Warszawskim, po czym w 1871 został zdymisjonowany przez władze carskie. Pionier taternictwa, badacz przyrody tatrzańskiej i kultury góralskiej, odkrył walory lecznicze i turystyczne Zakopanego.

Obecny zespół klinik Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich w rejonie Chałubińskiego powstawał przez blisko 20 lat, począwszy od 1890 roku. Wybudowano go w stylu neogotyku, nawiązując do średniowiecznej architektury klasztornej i szpitalnej. Dobrym przykładem jest klinika chirurgiczna, założona przez wybitnego chirurga Jana Mikulicza-Radeckiego, położona na wysokości przystanku tramwajowego przy Skłodowskiej 66. Ponieważ ten profesor uniwersytetów Jagiellońskiego, królewieckiego oraz wrocławskiego był współtwórcą nowoczesnej chirurgii, doczekał się upamiętnienia w postaci płaskorzeźby widocznej z prawej strony przed wejściem do kliniki. Bogini Hygieja dekoruje uczonego laurem. Po wojnie z kliniką związany był profesor Wiktor Bross, który w 1958 roku jako pierwszy w Polsce wykonał operację na otwartym sercu.

Przy ulicy Norwida 25/27 znajdziemy ładny klasycystyczny budynek rektoratu i kilku katedr dawnej Akademii Rolniczej, przemianowanej w 2006 roku na Uniwersytet Przyrodniczy. Korzenie tej uczelni, podobnie jak całego wrocławskiego środowiska akademickiego, tkwią we Lwowie. Wybitni uczeni Wyższej Szkoły Rolniczej w Dublanach koło Lwowa oraz lwowskiej Akademii Medycyny Weterynaryjnej organizowali uczelnię po wojnie i tworzyli jej dorobek.

Podobnie rzecz się ma z Politechniką Wrocławską. Wyrosła ona z tradycji i spuścizny naukowej lwowskiego środowiska akademickiego, a szczególnie z dorobku intelektualnego założonej w 1844 roku Politechniki Lwowskiej. Aż do 1915 roku lwowska szkoła była jedyną na ziemiach polskich uczelnią politechniczną z polskim językiem nauczania. Pierwszy powojenny wykład na Politechnice Wrocławskiej odbył się 15 listopada 1945 roku. Dzień ten obchodzony jest jako święto uczelni oraz święto nauki wrocławskiej.

Budynki obecnej Politechniki Wrocławskiej w trójkącie ulic Norwida, Smoluchowskiego i Wybrzeża Wyspiańskiego powstawały w latach 1905-1911 jako siedziba Wyższej Szkoły Technicznej (Technische Hochschule). Kolejny etap był w latach 1925-1928, kiedy powstał gmach główny z obszerną aulą i kilkoma audytoriami. Wszystko budowano w stylu neorenesansu niemiecko-niderlandzkiego, osadzonego w tradycji architektury śląskiej. Dość dobrze zachowane w czasie wojny dzięki emblematom Czerwonego Krzyża na dachach gmachy są dziś siedzibą potężnej i niezwykle prężnej uczelni. Po II wojnie światowej trwała rozbudowa miasteczka akademickiego, powstały m.in. Wydział Chemii przy Wybrzeżu Wyspiańskiego, Instytut Matematyki przy Janickiego, Wydział Budownictwa przy pl. Grunwaldzkim, Centrum Naukowo–Badawcze Wydziału Elektrycznego blisko ronda Reagana i położone wzdłuż Odry futurystyczne Zintegrowane Centrum Studenckie, zwane serowcem lub dziurawcem.

Politechnika Wrocławska jest obecnie jedną z największych i najlepszych uczelni technicznych w kraju, w rankingach ogólnopolskich zajmuje zwykle drugie lub trzecie miejsce. Pod kierunkiem blisko 2 tys. nauczycieli akademickich na dwunastu wydziałach studiuje ponad 32 tysiące studentów.

Komentarze użytkowników (0)

Dodaj komentarz!