Teren dzisiejszego placu Grunwaldzkiego i okolic dopiero w XIX wieku włączony został w granice miasta. Wcześniej, z racji położenia w widłach odrzańskich odnóg – Odry Miejskiej i Starej Odry – bywał często miejscem powodzi. Nieliczni mieszkańcy stanowili ludność niewielkich wiosek o nazwach Rybaki i Nowe Szczytniki. Pierwszym krokiem w kierunku

Plac Grunwaldzki

Fot. Marta Rudnicka

scalenia tego obszaru z miastem było zburzenie fortyfikacji miejskich osłaniających Ostrów Tumski oraz zasypanie koryta północnej odnogi Odry. Z tą chwilą Ostrów Tumski przestał być wyspą. Otworzyła się droga na wschód, w stronę Starych Szczytnik, prowadząca przez most zwany dziś Zwierzynieckim. Jej śladem jest do dziś funkcjonująca nazwa ulicy Szczytnickiej. Jednak ważniejsza okazała się inna oś komunikacyjna, biegnąca z południowego-zachodu w stronę północnego-wschodu – dziś powiedzielibyśmy „trasa na Warszawę”. Nie byłoby jej, gdyby nie most Grunwaldzki.

Nikomu nie trzeba tłumaczyć, gdzie jest. Charakterystyczna sylwetka mostu Grunwaldzkiego zdobi niejedną wrocławską pocztówkę. Ma ciekawą konstrukcję – wiszący pomost podtrzymują potężne stalowe taśmy zakotwione w ziemi, a po drodze przerzucone przez kamienne pylony w kształcie bram. Odległość między brzegami Odry w tym miejscu wynosi ponad 112 m. Most ukończono w 1910 roku i nazwano Cesarskim. Po I wojnie światowej, w czasach republiki weimarskiej, most przemianowano na Wolności, dopiero po ostatniej wojnie, wraz z powrotem Wrocławia w granice Polski, otrzymał dzisiejszą nazwę. Most Grunwaldzki jest obecnie największym mostem wiszącym w Polsce. Idąc od centrum, warto zwrócić uwagę na płaskorzeźbę herbu Wrocławia umieszczoną wysoko na prawym pylonie. Lew i orzeł w górnych polach, a litera W i Jan Ewangelista u dołu, pośrodku głowa Jana Chrzciciela na tacy. Przywilej herbowy otrzymał Wrocław w 1530 roku od czesko-węgierskiego króla Ferdynanda I, a w 1990 Rada Miasta wolnej już Polski postanowiła go przywrócić.

Zaraz za mostem, po lewej stronie, wzdłuż wybrzeża Joliot-Curie, mieszczą się wybudowane po wojnie budynki uniwersyteckie, pierwszy wzdłuż placu Instytut Matematyki, za nim Instytut Chemii. Z kolei na prawo od mostu od jesieni 2007 roku czynna jest nowa fontanna w naszym mieście. Składa się de facto z trzech granitowych wodotrysków połączonych ze sobą strumieniem wody płynącym wzdłuż fantazyjnie poprowadzonego korytka. Każdy z granitowych cokołów sprowadzonych ze Strzegomia ma trochę inny kolor, najwyższy, położony najbliżej mostu, ma odcień bordowy, środkowy żółtawy, a ostatni lekko niebieski. Zadbano także o teren wokół fontanny; zdobią go ławeczki, iglaki, trawa, aż chce się usiąść i popatrzeć to na wodę, to na most, to na widoczny z oddali Ostrów Tumski.
Generalnie wygląd dzisiejszego placu Grunwaldzkiego nie przypomina zupełnie tego miejsca sprzed wojny. W czasie oblężenia Wrocławia, w marcu 1945 roku, na rozkaz gauleitera Hankego rozległy teren wokół Gwiazdy Szczytnickiej (dziś środek placu Grunwaldzkiego) zamieniono w polowe lotnisko. Przy pomocy dziesiątek tysięcy jeńców i więźniów zburzono wielki kwartał zwartej zabudowy, wysadzono w powietrze dwa kościoły i zniwelowano teren pod pas startowy, z którego nikt nie zdążył wystartować. Ponieważ prace toczyły się w warunkach walki, pod ciągłym ogniem sowieckiej artylerii i przy całkowitej bezwzględności niemieckich dowódców, zginęło tu blisko 13 tys. więźniów, w tym wielu Polaków.

Jedynym obiektem, który przetrwał wojenny kataklizm, był dzisiejszy kościół oo. Salezjanów pw. Najświętszego Serca Jezusowego, położony po prawej stronie osi Grunwaldzkiej dość blisko mostu. Niektórym trudno go znaleźć, bo pozbawiony jest wieży, osłonięty klasztorem i tonie w zieleni. Wybudowany w 1890 roku w stylu neogotyckim, obecnie mieści parafię i duszpasterstwo akademickie „Most”. Wewnątrz kościoła znajduje się obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej przywieziony ze lwowskiej bazyliki pod tym wezwaniem w 1947 roku. Co jeszcze ciekawego znajdziemy w okolicy Placu Grunwaldzkiego dowiemy się z następnego odcinka.

Komentarze użytkowników (0)

Dodaj komentarz!